Dan Ddaear

Dan
Ddaear

Cymru dan ddaear · Wales underground

Straeon o dan Gymru: y pyllau a'r chwareli, y bobl a fu'n eu gweithio a'r lleoedd a grëwyd ganddynt. Un cwm ar y tro.

Straeon

Ewch i lawr

Glofa'r Cymer yn y Porth tua 1905, â simneiau, tŵr weindio a chymylau o ager.
Stori 01

Y Rhondda

951 o bobl ym 1851. 167,000 erbyn 1924. Yna caeodd y pyllau, fesul un. Pum pennod, 606 llath i lawr.

Dechrau'r daith i lawr →
Chwareli llechi'r Oakeley yn y 1890au, llethr mynydd wedi'i dorri'n bonciau uwchben rhes o dai.
Stori 02

Blaenau Ffestiniog

Y dref a roddodd do ar y byd, a'r chwarel lechi danddaearol fwyaf ar y Ddaear. Pum pennod, 1,500 troedfedd i lawr.

Dechrau'r daith i lawr →
Y Gwaith Agored Mawr ar Fynydd Parys, pant o graig oren, melyn a phorffor ac adfail melin wynt ar y gorwel.
Stori 03

Mynydd Parys

Bryn isel ym Môn a ddaeth yn waith copr mwyaf y byd, a'r afon goch a adawodd ar ei ôl. Pum pennod, 900 troedfedd i lawr.

Dechrau'r daith i lawr →
Mynedfa twnnel Rhufeinig wedi'i thorri i'r graig, wedi'i hanner cuddio gan redyn.
Stori 04

Dolaucothi

Yr unig fwynglawdd aur Rhufeinig y gwyddys amdano ym Mhrydain, a'r rhuthr aur olaf yn Sir Gaerfyrddin. Pum pennod, 480 troedfedd i lawr.

Dechrau'r daith i lawr →
Adfeilion cerrig di-do adeilad mwynglawdd ar wastraff llwyd dan lethr moel.
Stori 05

Cwmystwyth

Copr yr Oes Efydd, plwm y mynachod, arian a sinc oes Fictoria, ac afon sy'n dal i gario'r gost. Pum pennod, 180 troedfedd i lawr.

Dechrau'r daith i lawr →
Tai castio cerrig a simnai Gwaith Haearn Blaenafon o flaen adfeilion ei ffwrneisi.
Stori 06

Blaenafon

Y gwaith haearn a gododd dref, a newidiodd y ffordd y mae'r byd yn gwneud dur, ac a ddaeth yn Safle Treftadaeth y Byd. Pum pennod, 300 troedfedd i lawr.

Dechrau'r daith i lawr →
Stori 07Mae'r stori nesaf yn cael ei hymchwilio ar hyn o bryd. Cofrestrwch i glywed pan fydd allan.

Amdanom

Pam “Dan Ddaear”?

Am fwy na chanrif, âi rhan enfawr o Gymru i weithio dan ddaear, mewn glo, llechi, haearn, copr a phlwm. Mae'r rhan fwyaf o'r gweithfeydd hynny wedi cau, ac mae'r bobl sy'n eu cofio'n mynd yn llai bob blwyddyn.

Mae Dan Ddaear yn adrodd y straeon hynny'n ofalus: mewn iaith glir, â ffynhonnell i bob ffigur a chydnabyddiaeth i bob ffotograff. Os oes gennych ffotograff, dogfen neu atgof i'w rannu, e-bostiwch helo@dandaear.co.uk.

Clywch pan fydd y stori nesaf allan

Un e-bost bob tro y cyhoeddir stori newydd. Dim byd arall, a gallwch ei stopio unrhyw bryd.